Leerplicht.jpg

Contractgestuurde Dienstverlening

We werken met formulieren, protocollen en regels, maar natuurlijk draait het in eerste instantie om mensen. Daarom drie persoonlijke verhalen over drie heel verschillende jongeren waar leerplichtambtenaren mee te maken hadden.

Hugo, de waarde van handhaving en HALT

Casus Jaarverslag ‘Hugo’

Hugo is een zestienjarige jongen die in de vierde klas van het VMBO zit. Zijn moeder is al een jaar erg ziek en behoort daardoor tot de risicogroep in het kader van COVID-19. Hugo en zijn zus konden daardoor een hele tijd niet naar school toe gaan. Er was wel afstandsonderwijs geregeld, maar door de thuissituatie werd er weinig tot geen schoolwerk gedaan. Wanneer Hugo weer naar school kan gaan, krijgt hij een aangepast rooster en extra ondersteuning om zijn gemiste werk zoveel mogelijk in te halen. De overgang van thuis naar school, pakt Hugo niet goed op. Hij komt vaak te laat of helemaal niet naar zijn lessen. De school doet daarom een melding bij de leerplichtambtenaar.  

Moeizame start

Tijdens de lockdown was het contact tussen de ouders en de school van Hugo moeizaam. Nadat de scholen weer open zijn gegaan en er verzuim ontstond, werd dit helaas nog moeizamer. De leerplichtambtenaar besluit dat het belangrijk is om een gesprek te voeren samen met de ouders, school én Hugo over de hele schoolsituatie en het contact tussen alle partijen. Volgens de leerplichtambtenaar is het schoolverzuim van Hugo een signaal dat er misschien nog andere zorgen zijn. Zijn ouders bellen geregeld de leerplichtambtenaar om hun zorgen en onvrede de uiten: al snel blijkt dat zij andere verwachtingen hebben van leerplicht en school. Om te voorkomen dat de situatie escaleert en dat Hugo nog langer thuis komt te zitten, grijpt de leerplichtambtenaar in.

Verantwoordelijkheid voor verzuim

In het gesprek vertellen Hugo en zijn ouders over hun lastige periode. Daaruit komt naar voren dat Hugo en zijn zus beide veel moeite hebben gehad met de ziekte van moeder. Gelukkig is moeder herstellende en kunnen beide jongeren weer naar school. Ook blijkt dat Hugo makkelijk een eigen plan trekt: zijn ouders melden hem dan ziek terwijl hij dat niet is. Zij zijn bang dat zij anders problemen krijgen met de leerplichtambtenaar. De leerplichtambtenaar licht in het gesprek toe, dat Hugo zelf verantwoordelijk is voor zijn schoolbezoek. Hugo wordt aangesproken op zijn gedrag en vertelt eerlijk dat hij soms een beetje gebruik heeft gemaakt van de vrijheid om niet naar school te gaan. Vader en moeder zijn overdag namelijk niet thuis. Hugo krijgt voor zijn rol in het schoolverzuim een waarschuwing en zijn ouders het advies om hem alleen ziek te melden als hij echt ziek is. Tussen de ouders en school zijn duidelijke afspraken gemaakt en de communicatie verloopt al snel beter.

Inzet Bureau HALT

Na het gesprek gaat het een aantal weken goed, maar toch is er sprake van veel (ziekte)verzuim. De school doet op een dag een melding bij leerplicht, omdat zij vermoeden dat Hugo niet ziek is. De leerplichtambtenaar besluit langs huis te gaan en staat voor een dichte deur. Hugo is aan het ‘chillen’ met vrienden, het verzuim is dus ongeoorloofd. De volgende dag volgt opnieuw een gesprek. Hugo krijgt een verwijzing naar bureau HALT en de leerplichtambtenaar spreekt met zijn ouders over de thuissituatie. In het gesprek vertellen zij dat zij Hugo soms niet meer kunnen aansturen. Hij gaat erop uit, hangt op straat rond en maakt zijn schoolwerk niet. De leerplichtambtenaar wijst hen op ondersteuning vanuit het wijkteam van de gemeente. Met wat hulp in de opvoeding én de HALT-straf voor Hugo kan de schoolgang mogelijk voldoende hersteld worden.

Hugo doorloopt zijn HALT-straf met succes, hij maakt zijn leeropdrachten, schrijft excuusbrieven, voert gesprekken en doet vrijwilligerswerk bij een verzorgingshuis. De leerplichtambtenaar hoeft dus geen proces-verbaal op te maken. Ouders hebben ondertussen een gesprek met de hulpverlening. Uiteindelijk maken zij geen gebruik van het aanbod voor opvoedondersteuning. Omdat de leerplichtambtenaar nog wel zorgen heeft rondom het schoolverzuim van Hugo, zal deze het verzuim komende schooljaar blijven monitoren. Als er toch weer zorgen zijn, zal deze  wederom aansturen op de inzet van (vrijwillige) hulp.

Cindy, een onverwachte wending

Melding van school
We krijgen een melding dat Cindy vaak afwezig is. Na wat onderzoek komt de leerplichtambtenaar erachter dat Cindy’s moeder haar dochter thuishoudt omdat zij vaak ruzie heeft met medeleerlingen op school. De reden van deze conflicten ligt gevoelig. Met horten en stoten vertellen ze dat een foto van Cindy online verspreid wordt en dat ze hierdoor op het schoolplein vaak ruzie krijgt. Omdat zij bang is dat er nog meer foto’s van haar verspreid worden, wil ze haar camera tijdens de online lessen niet meer aan zetten. Voor docenten is het niet duidelijk of Cindy echt in de les aanwezig is, daarom melden zij haar als afwezig. Ondertussen loopt het verzuim steeds meer op.

Tijd voor actie
School doet er alles aan om voor Cindy een veilige plek te creëren en haar vertrouwen terug te winnen. Het pestprotocol wordt gevolgd en er staat een gesprek gepland met alle betrokken partijen. In dit gesprek stellen school en leerplicht samen met Cindy en haar moeder een plan op met duidelijke afspraken. Er lijkt eindelijk licht aan het einde van de tunnel.

Communicatie
Toch komen de gemaakte afspraken niet van de grond: leerplicht merkt gaandeweg dat de communicatie tussen Cindy, haar moeder en de school niet goed verloopt. De leerplichtambtenaar besluit om nog een keer een gesprek aan te gaan. Iedereen ziet  de noodzaak om een traject op te starten waar de communicatie tussen alle partijen centraal staat. Een hulpverlener ondersteunt en bemiddelt hierin. De communicatieproblemen tussen school en moeder blijken grotendeels veroorzaakt te worden door Cindy. Zij is niet altijd eerlijk en liegt over haar eigen aandeel bij het verzuimen en opstootjes op school. Doordat er meer duidelijkheid komt over het gedrag van Cindy, kan ook haar moeder haar beter in de gaten houden. Moeder doet vanaf nu beter navraag bij de school over lesbezoek, schoolregels, verzuim en de verschillende pesterijen op school. Er ontstaat meer stabiliteit voor Cindy en er zijn nu duidelijke communicatielijnen. Uit voorzorg wordt er wel een nieuwe afspraak gemaakt met Cindy en haar moeder.

Onverwachte wending
Dan gebeurt er iets onvoorziens: vroeg in de morgen wordt de leerplichtambtenaar gebeld door de basisschool van het broertje van Cindy. De jongen is niet op school gekomen en er zijn geruchten dat de familie naar het buitenland vertrokken is. Na een check bij de school van Cindy, blijkt óók zij niet aanwezig te zijn. De leerplichtambtenaar probeert direct contact te leggen met de moeder en krijgt haar na enkele pogingen aan de telefoon. Zij legt uit dat het gezin door persoonlijke omstandigheden naar het buitenland is vertrokken, een onverwachte wending. Uiteindelijk overhandigt de moeder van Cindy de inschrijvingen van beide kinderen op een school in het buitenland en wordt het gezin uitgeschreven op hun adres in Nederland.

Voor leerplicht is de casus op deze manier afgerond omdat er geen grond meer is om verdere acties te ondernemen. Wel vermelden we Cindy en haar broertje in de Verwijsindex, zoals gebruikelijk voor jongeren waarbij zorgen zijn. Bij een mogelijke terugkomst naar Nederland kan er via de Verwijsindex afstemming komen met mogelijke hulpverleners.

Mark, leerplicht als casusregisseur

Telefoontje
Vaak raken leerplichtambtenaren betrokken bij een leerling via een officiële melding bij DUO. Maar dat hoeft niet. Ketenpartners kunnen altijd contact opnemen, net als ouders. Op een dag worden wij bijvoorbeeld gebeld door een verontruste moeder, zij is flink overstuur. Haar zoon Mark zit al maanden thuis en volgens haar neemt niemand de verantwoordelijkheid op zich om de jongen te helpen. Het zit haar zo hoog dat de leerplichtambtenaar haar laatste optie is voordat ze hulp hogerop wil zoeken. De casus is nog niet bekend bij de leerplichtambtenaar en deze stelt veel vragen om duidelijkheid te krijgen over de stand van zaken.

Orde in de chaos
De leerplichtambtenaar neemt contact op met de verschillende partijen en na alle informatie te hebben, is er eindelijk een concreet beeld van de situatie. Mark is fysiek niet in staat om naar school te gaan en krijgt verschillende klachten als hij er is geweest. De zorg die aangeboden wordt loopt om diverse redenen binnenkort af. Online onderwijs is niet de oplossing omdat zijn ouders niet de zorg kunnen dragen om Mark hierin te begeleiden. Alle wegen lijken dood te lopen en de verschillende partijen kijken afwachtend naar elkaar.  De leerplichtambtenaar besluit direct alle partijen uit te nodigen om in gesprek te gaan.  De zomervakantie nadert en Mark gaat na de vakantie naar een andere school. Des te belangrijker dat er een goede overgang geregeld wordt met de juiste begeleiding zodat hij op een fijne manier zijn schoolgang kan voortzetten.

Stilte
De datumprikker is ingevuld maar helaas komt er geen datum uit waar alle cruciale partijen aanwezig kunnen zijn. Een stilte dreigt wederom en op dát punt grijpt de leerplichtambtenaar in. Deze neemt de rol van casusregisseur op zich en zet alles op alles om toch tot een datum te komen. Ook wordt benadrukt  dat de tijd echt dringt en dat het van belang is om niet naar elkaar te wijzen of in een afwachtende houding te belanden. Uiteindelijk willen alle partijen hetzelfde, alleen de weg daarnaartoe is nog onbekend.

De handen in één
Het lukt om een datum te vinden en tijdens het overleg neemt de leerplichtambtenaar de rol van voorzitter op zich. Tijdens het gesprek wordt de situatie door de hulpverlening toegelicht en doet de schoolarts een uitspraak over de belastbaarheid van Mark. Constructief komt er een passend plan op tafel omdat er eerst naar de oplossing gekeken wordt en daarna pas naar het financiële plaatje. De handen worden eindelijk in één geslagen. School en gemeente nemen beide een deel van de oplossing op zich waardoor Mark geregeld naar een dagbesteding kan en de juiste ondersteuning krijgt. Zo maakt hij straks een goede start op zijn nieuwe school.  

Algemeen
T. 0344 638505
E. leerplicht@regiorivierenland.nl.
U krijgt dan contact met één van de administratief medewerksters van team Leerplicht Regio Rivierenland.